just like heaven
23.03.07, 09:00 AM
Yaylalar
Maçka-Şolma Yaylası
[Linkleri görmek için üye olmalısınız...]
Ulaşım: Maçka ilçesinden batıya doğru 22 km. toprak yolla gidilebilir. Yolun 16 kilometresi zengin bitki örtüsüne sahip Kulin dağının içinden geçmektedir. Yayla mevsiminde minibüs bulunabilir.
Özellikler: 1. 700 m. rakımlı yaylada alt yapı hizmetleri tamamlanmış durumdadır. Elektrik, su, telefon mevcuttur.
Konaklama-Yeme-İçme: Konaklama yeri bulunmadığından kamp malzemeleri getirilmelidir. Ancak bakkal, manav, kır kahvesi, kasap gibi küçük işletmeler hizmet vermektedir.
Maçka-Mavura Yaylası
Ulaşım: Maçka'nın18,5 km. batısındaki Mavura yaylasına yaz aylarında minibüs bulunabilir.
Özellikler: Elektrik ve su olan yaylada, yayla mevsiminde kır kahvesi, bakkal, kasap, manav hizmet vermektedir. Mavura yaylasıyla Solma yaylası arası 3,5 km. orman manzaralı toprak yol, yaya yürüyüş için idealdir.
Konaklama-Yeme-İçme: Konaklama yeri bulunmadığından kamp malzemeleri getirilmelidir. Temel ihtiyaçlar yayladaki günübirlik yerlerden karşılanabilir.
Maçka-Kiraz Yaylası
[Linkleri görmek için üye olmalısınız...]
Ulaşım: Maçka İlçesi Gürgenağaç köyü arası 22 km. asfalt yol olup, Gürgenağaç köyünden güneye doğru 7 km. toprak yolla ulaşılabilir. Yaz mevsiminde ticari araçlarla yolcu taşımacılığı yapılmaktadır.
Özellikler: 1. 850 m. rakımlı yaylada alt yapı hizmetleri tamamlanmış durumdadır. Yaylanın içinden akan buz gibi suda alabalık avlanabilir, yaylada çim kayağı yapılabilir. Temmuz ayının üçüncü cuma günü "Ayeser Şenlikleri" kutlanmaktadır.
Elektrik, PTT ve çeşme gibi altyapıya sahip yaylada, bakkal, kır kahvesi, kasap, et lokantası hizmet vermektedir.
Konaklama-Yeme-İçme Hamsiköy ve Gürgenağaç köylerinde pansiyonlarda konaklanabilir. Her türlü ihtiyaç yayladaki alışveriş yerleri ve lokantalardan karşılanabilir.
Lapazan Yaylası
Ulaşım: Gürgenağaç köyünün güneyinde 2. 200 m. rakımlı yaylaya 27 km. toprak yoldan arazi vitesli araçlarla gidilebilir.
Özellikler: Altyapıya henüz kavuşmamış yaylada Haziran - Temmuz aylarında yer yer kar yığınları görülmektedir. Aşınmaya dayanıklı bitki örtüsü çim kayağına elverişlidir.
Konaklama-Yeme-İçme: Tamamen bakir olan yaylaya kamp malzemeleri ve temel ihtiyaç malzemeleri getirmelidir.
Maçka-Çakırgöl Yaylası
Ulaşım: Yaylaya Maçka - Meryemana yolunun 5 kilometresinden sağa ayrılan toprak yoldan 9 km. ilerledikten sonra ulaşılabilir. Yol üzerindeki yaylaların bir kısmına ticari araçlarla yolcu taşımacılığı yapılmaktadır. Çakırgöl yaylasına arazi tipi araçlarla gidilmelidir.
Özellikler: 2. 504 m yükseklikteki Çakırgöl yaylasına yol üzerinde; Arnavutluk, Kırantaş, Akarsu, Ayraksa, Livayda Kurugöl, Mesaraş Furnoba, Kasapoğlu, Camiboğazı, Ortaoba ve Deveboynu yaylaları bulunmaktadır.
Konaklama-Yeme-İçme: Yaylaya kamp malzemeleri ve temel ihtiyaç malzemeleri getirmelidir.
Kaleler
Kırantaş köyü, orta mahalle kale kalıntısı
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür özellikleri: Kırantaş Köyü, Orta Mahalle, Kaya Üstü mevkiinde bulunur. Yöreye hakim olan bir tepenin üstünde inşa edilmiştir.
Kaleden günümüze kuzey ve doğu yönde uzanan bir kalıntısı gelebilmiştir. kalıntının uzunluğu yaklaşık 6-7 metre olup, yüksekliği de zeminden itibaren 10 metredir. moloz taştan inşa edilmiş duvarın kalınlığı ise bir metredir. günümüzde ayakta kalabilen duvar kalıntısının da büyük bölümü tahrip olmuş durumdadır.
Orta Köy Hortokop Kalesi
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür özellikleri: İlçenin Ortaköy Mevkiinde bulunur. Güney tarafı daha yüksek, kuzey tarafı meyillidir. günümüzde önemli ölçüde ortadan kalkmış olan surlarından sağlam durumda olanı, güneyde, doğu-batı yönünde uzanan duvar kalıntısıdır. Horasan harçlı moloz taştan inşa edilmiş duvarın yüksekliği 5 ila 8 metre arasında değişir.
Kaleyi takviye için duvarların normal yüzeyinde ileri taşkın ''u'' şeklinde burçlar eklenmiştir.
Köprüler
Altındere Köyü Köprüsü
Yapum Yılı: 19.Y.Y
Görünür Özellikleri: Sümela'dan Altındere vadisinde Sümela'dan yaklaşık 6 kilometre mesafede Camiboğazı yaylasına giden yol güzergahında yer alır.
Tek gözlü basık kemerlidir. Kemer kısmı düzgün kesme taştan yapılmıştır. Köşe dolguları moloz taştandır.
Ardıçlıyayla Köprüsü
Yapım Yılı: 19. Y.Y
Görünür Özellikleri: Akarsu deresi üzerinde yer alan Krantaş köyü ile Ardıçyayla köylerine geçiş verir. Tek kemer gözlü köprü moloz taştan yapılmış olup üst kısmı kavislidir.Derenin yapmış olduğu hasarlar sonucu köprüde tahribatlar görülür.
Bağışlı Köyü Köprüsü
Yapım Yılı: 19.Y.Y
Görünür Özellikleri: Trabzon Gümüşhane karayolundan sola ayrılan köy yolunun yaklaşık 200 metresinde bulunan köprünün yaklaşık 100 metre güneyindedir. Değirmendere üzerinde yer alan köprü tek kemer gözlüdür. Düzgün kesme taştan yapılmış kemeri sağlam kalan köprünün diğer kısımları moloz taştan yapılmış kemeri sağlam kalan köprünün diğer kısımları moloz taştan inşa edilmiştir. Ancak kemer dışındaki bölümler yıkılmıştır.
Coşandere Köyü Köprüsü
Yapım Yılı: 19. Y.Y
Camiler
Akmescit Köyü Cami
Yapım Yılı: H.1290 - M.1873
Görünür Özellikleri: Akmescit köyünün orta kesiminde düz bir yerde bulunur. Düzgün kesme taş malzemeyle yapılmış caminin çatısı dört omuz kırma olup, kiremitle kaplıdır. Saçak kısmı dışa taşıntılıdır.
Cami kuzeyinde dört ahşap direkle oluşturulan son cemaat yeri, dışa açık olarak düzenlenmiştir. Ortasından kemerli bir kapıyla harim kısmına geçilir. Burada yer alan ahşap kapının söveleri düzgün kesme taş malzemeyle yapılmış olup silmeyle hareketlendirilmiştir. İki kanatlı düzenlenen kapının kanat yüzeyleri kabartma şeklinde işlenmiş, vazodan çıkan üzüm asması motifiyle süslüdür.
Giriş üzerinde bulunan 4 satırlık kitabe de H. 1290 (M.1873) tarihi kayıtlıdır. Harimin kuzeyinde bulunan mahlif kısmı dört ahşap direkle taşınmaktadır.
İç mekanı örten ahşap tavan iç içe girmiş sekizgenlerden oluşmuştur. Ortasında oldukça zarif bir tavan göbeği bulunur.
Düzgün kesme taştan yapılan mihrabın niş kısmı oldukça sade tutulmuştur. Yan yüzeylerinde dört sıra bordür halinde baklava dilimlerine yer verilmiştir.
Mihrabın sağ tarafına yerleştirilen minber tamamen ahşaptır. Geçitli minberin aynalık kısmında palmet motiflerine yer verilmiştir. Orta tısımda ise vazodan çıkan bitkisel süsleme bulunur. Süpürgelikte 8 adet kafes işçilikli rozet çiçekleri görülür.
Minber kapısının söveleri bitkisel işlemeli olup üst kısmında bitkisel motifli bir tac bulunmaktadır.
Anayurt Köyü Cami (Kiliseden Dönüştürme)
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür Özellikleri: Kiliseden dönüştürülmüş cami, düzgün kesme taştan inşa edilmiştir. 3 sahanlı ve bazikal planlıdır. Batı kapısı kapatılmıştır.
İç mekanda 4 sütunla kemerle ayrılmış olup, beşik tonozludur. Çatısı iki yöne eğimli semer çatı olarak yapılmıştır. Minare binadan ayrık biçimde, güneydoğu köşede yer almaktadır.
Esiroğlu Beldesi, Bahçekaya Köyü Merkez Cami
Yapım Yılı: H. 1302 - M.1885
Görünür Özellikleri: Maçka ilçesi Esiroğlu, beldesi, Bahçekaya Köyü'nün düz bir yerinde bulunur. Düzgün kesme taştan yapılmış caminin çatı kısmı dört omuz kırma olup kiremitle kaplıdır.
Caminin kuzeyinde dört taş sütunla oluşturulan son cemaat yeri orjinalde dışa açık iken sonradan camekanla kaplanmıştır. Kuzeyindeki son cemaat yerinin ortasında yuvarlak kemerli bir kapıyla harim kısmına geçilir. İki kanatlı ahşap kapının söveleri düzgün kesme taş malzemeyle yapılmıştır. Kenarlarda birer sütun ceye yer verilmiştir. İki kanat halinde düzenlenen kapının kanat yüzeyleri sepet örgü şeklinde düzenlenmiştir.
Giriş üzerinde, türçe yazılı kitabe H.1302 (M. 1885) tarihi yazılıdır. Harimin kuzeyinde bulunan mahfil iki ahşap direkle taşınmaktadır.
İç mekanının aydınlığı, kıble yönünde altlı üstlü ikişer, doğu ve batı yönde ise altlı üstlü üçer pencereyle sağlanmıştır. Üst pencereler alttakilere nazaran oldukça küçük tutulmuştur. Alt pencerelerin dıştan kilit taşlarından bitkisel (üzüm, Palmet, Nar, vb.)motiflere yer verilmiştir.
Mihrabın sağ tarafına yerleştirilen minber ahşaptan yapılmıştır. Aynalık kısmı sade, korkuluk kısmı ajurlu olarak ele alınmıştır. Minber kapısının söveleri, rozet çiçekleriyle süslüdür.
Cami mihrabının niş kısmı sade tutulmuştur. Yan yüzeyleri kalem işi bitkisel süslemelidir. Mihrabın üst kısmında H.1310 (M. 1885) tarihli 10 satırlık bir kitabe yer alır.
Güneydoğu köşede yer alan vaiz kürsüsünün korkuluk kısmı ahşaptan olup. Özelliği yoktur.
Kuzeybatı köşede tek şerefeli ahşap bir minare konulmamıştır.
Gürgenağaç Köyü Cami (Kiliseden Dönüştürme)
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür Özellikleri: Gürgenağaç köyünün merkezinde, ilkokulun yanında bulunan cami, kiliseden çevrilmiştir. Plan özelliğini tamamen koruyan binanın iç kısmı da sıvanarak fayans döşenmiştir.
Merkezi kubbeli olup, üç sahınlıdır. Değişik kademlerde üst örtülere sahip binanın iç kısmı değişik tonozlarla örtülmüş olup, dıştan mozaik karışımı betonla iki yöne eğimli semer yaplmıştır. Kubbe pencerelerle hareketlenlendirilmiştir. Pencere kenarları düzgün kesme taştan yapılmış olup, kemerlidir.
Batı tarafında çatı kornişinin altına iki tane yuvarlak kesintili çıkıntılar vardır. Bina düzgün kesme taştan yapılmıştır. Ancak kuzeyi kabartma olarak şekillendirilmiştir. Batıda olması gereken kapı da kapatılarak kuzeybatıya alınmıştır.
Güzelce Köyü Cami
Yapım Yılı: 1948
Görünür Özellikleri: Güzelce köyünde bulunan bu cami 1948 yılında yapılmıştır. Kesme taştan yapılan caminin giriş kapısının söveleri, muhtemelen devşirme olarak bir kilise kalıntısından alınarak burada kullanılmıştır.
Sövelere her iki tarafta bulunan vazolardan çıkan asma yaprağı, üzüm salkımı ve kıvrık dallardan oluşan bitkisel desenli bordür yer almaktadır.
Şahinkala Beldesi Oğulağaç Köyü Cami (Kiliseden Dönüştürme)
Yapım Yılı: H.1284 - M.1867
Görünür Özellikleri: Şahinkaya yolundan sola ayrılan köy yolu üzerinden ulaşılmaktadır. Yol ayırımından yaklaşık 2-3 kilomtere mesafede bulunur.
Eğimli bir arazide kurulu cami kare bir harim içerir. Tüm duvarları düzgün kesme taştan yapılmış olup , üst örtüsü dört omuz kırma çatılıdır.
Kuzeybatısında yer alan minare ise kısa ve bodurdur. Ortada 4 taş sütuna oturan kubbe vardır. Yan mekanlar tonozludur. Kuzey giriş üzerinde, iki ahşap sütun üzerine oturan sade mahfil kısmı mevcuttur.
Cami kapısının taş şöveleri üstten kemer şeklinde birleşmiştir. Ahşap kapı iki kanatlı olup, her iki kanatta vazodan çıkan asma yaprağı ve üzüm salkımdan oluşan bitkisel bezeme bulunmaktadır.
Mavi renge boyanmış olan kapının yüksekliği 210, kanat genişliği 63 cantimdir.
Mihrap 3 kademeli olup , yan yüzeylere baklava dilimleriyle süslenmiştir.
Ahşap minberin giriş kapısı sövelerden ve minber aynalığının korkuluklarında kenger yapraklarından oluşan bitkisel bordürler yer almaktadır. Kapı alınlığında ise �'Allah-Muhammed''yazısı ve bitkisel desen içinde rozetten oluşan taç kısmı bulunmaktadır.
Öncesi kilise olan caminin batı duvarına bitişik bir inşaat vardır.
Yazlık Köyü, Küçük Livera Camii (Kiliseden Dönüştürme)
Yapım Yılı: M. 1862
Görünür Özellikleri: Düzgün kesme taştan yapılmış olan bina 3 neflidir. Ancak, camiye dönüştürüldükten sonra apsis kısmı düz bir duvarla örülerek arka kısmı yakılmıştır.
Ortada, 4 adet işlemeli sütun başlığına sahip sütun üzerine oturmakta olan kubbe yer alır.
Ortada, 4 adet işlemeli sütun başlığına sahip sütun üzerine oturmakta olan kubbe yer alır. Yan mekanları üzeri beşik tonozludur. Sütunlar arası ahşap gergirlerle sağlamlaştırılmıştır.
Giriş kapısı söveleri üstte birleşerek kademeli bir şekilde yükselir. En üst kısmı kemer şeklinde son bulur. Girişin üstünde muhtemelen kitabesi vardı. Ancak bu gün yeri boştur.
Demir kapının üzerinde, birbirine bağlı olmayan örgü desenleri üç tarafı dolaşmaktadır.
Kiliseler
Altındere Köyü Kilisesi
Yapım Yılı: 1876
Görünür Özellikleri: Altındere köyünün meyilli bir kesiminde bulunur. Kesme taş malzeme ile yapılmış kilisenin örtüsü kırma çatı olup, oluklu kiremitle kaplıdır. İç mekana giriş kuzey ve batı yönde açılmış birer kapıyla sağlanır. Kuzey yöndeki kapının söveleri kesme taş malzemeyle yapılmış olup silmeyle hareketlendirilmiştir. Tek kanat halinde düzenlenen kapının yüzeyi kabartma şeklinde işlenmiş vazodan çıkan üzüm asmasıyla süslüdür. Giriş üzerine bulunan yuvarlak kemer içerisine alınmış bölümde 1876 tarihi yazılıdır.
Orjinalde üç apsis bölümü sonradan ortadan kaldırılarak duvarla örtülmüştür. Kilise bir dönem cami olarak kullanılmıştır.
Günümüzde boş olan kilisenin iç mekanı dört sütunla 3 sahına ayrılmıştır. Orta sahın yan sahınlarına nazaran daha geniş tutulmuştur. Sahınların üzeri birer beşik tonozla örtülüdür. İç mekanı beyaz badana ile boyanmıştır. Badana altında yer alan fresk izlerine rastlanır. Ana apsiste, Hz. İsa ile Meryem ve çocuk İsa figürlerine yer verilmiştir.
Bağışlı Köyü Kilisesi
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür Özellikleri: İlçe merkezine 18 kilometre mesafede bulunan Bağışlı köyündedir. Önemli ölçüde harap olan kiliseden günümüze beden duvarları ve ana apsis kalabilmiştir. Kuzeyde tek girişe sahip kilisenin kemer kısmı sivridir. Apsiste tek mazgal pencereye yer verilmiştir. Örtüsü beşik tonoz şeklinde düzenlenmiştir. Kilise, Bizans dönemi üslubunu taşır.
Coşandere Köyü Verizana Kilisesi
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür Özellikleri: Maçka-Sümela karayolunun sağında fındıklık içinde bulunan kilise kalıntısı 3 apsisli. 3 sahınlıdır. Sahınlar kemerlerle birbirinden ayırılmıştır. Giriş batıdandır. Orta küçük apsiste fresk kalıntıları vardır. Bizans dönemi üslubundadır.
Çamlıdüz Köyü Kilisesi
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür Özellikleri: Çamlıdüz köyünde bulunur. Ana kaya kitlesi üzerine inşa edilmiş kilise, çevreye hakim bir konumdadır. Çevresi duvarla korumaya alınmıştır. Moloz taşla inşa edilmiş kilisesin çatı kısmı semer kırma olup, kiremitle kaplıdır.
Kuzey ve güney yönde açılmış aynı eksen üzerinde bulunan birer kapıyla iç mekana geçilir. Tek apsislidir. Duvara gömülü payelerin desteklediği üst örtü beşik tonoz şeklinde düzenlenmiştir. Apsiste bir adet mazgal pencereye yer verilmiştir.
Apsis kısmında kare ve dikdörtgen formlu iki niş yer alır. Kilise, Bizans dönemi üslubunun örneklerindendir.
Esiroğlu Beldesi, Aşağı Temelli Köyü Kilisesi
Yapım Yılı: 19. yy
Görünür Özellikleri: Esiroğlu Beldesi'ne bağlı Aşağı Temelli köyünde bulunmaktadır. Düzgün kesme taştan yapılmış olan bina 4 taş sütun üzerine oturan merkezi kubbeye sahiptir.
Yan mekanların beşik tonozlu olduğu kilisenin girişi kuzeydendir. Doğusunda bulunan apsis kısmı dışardan yıkılmış olup, camiye çevrildiğinden içerden duvarla örülerek kapatılmıştır. Güneyinde mihrap ve yıkılmış durumda ahşap minberi bulunmaktadır. Mihrabın tahrip olmuş tac kısmı ise boyayla yapılmış bitkisel bezerine ile süslenmiştir. Kuzey girişinin üzeri ahşapla kapatılarak mahfil oluşturulmuştur.
Kilise; Bizans üslubu özellikleri taşımaktadır.
Ocaklı Köyü Mintantoz Kilisesi
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür Özellikleri: Ocaklı köyü, aşağı mahallede yer alan kilise, düzgün kesme taştan yapılmış olup, doğusunda apsisi vardır. 3 sahınlıdır. Her iki tarafta 3'er tane olmak üzere 6 taş sütun tavanı taşımaktadır. Ortada kubbesi vardır. Ancak yıkılmıştır. 3 apsislidir.
Bizans üslubu etkisindeki kilisenin girişinde düzgün bir taş işçiliği görülür. Ortada giriş çevresinde 3 silmeli ve kademeli bir kapı ile söveye sahiptir. Kapı sövesi iki kemerle son bulur. Her iki kemer arasında 4 kollu haç vardır. Kemer başlangıcında da palmet motifleri görülür.
Giriş üzerinde; kanatlı kuyruklarından birbirine dolanmış iki yaratık, ağızlarında kartuş tutmaktadır. Ortada bir haç ve iki yanında ayın hilal ve dolunay şekillerini gösteren simgeler yer alır. Üstte ise boş bir kitabe yeri vardır.
Girişte sağ tarafta 3 pencere, apsislerde de birer pencere bulunmaktadır.
Yan apsislerde büyük ve küçük nişler vardır. Sol apsisteki büyük nişin tac kısmında yarım oyuk küre bulunmaktadır. Büyük apsisin üst kısmına yuvarlak mazgal pencere yerleştirilmiştir. Bu pencere hac şeklinde olup, kollar arası boştur. Büyük apsisten yan neflere kemerli geçişler mevcuttur.
Girişte, orta sahındaki beşik tonozlarda büyük daire içinde Hz.İsa'nın portesi ve yanlarda kanatlı melekler yer almıştır. Hemen girişteki tonozda da daire içinde kesik el betimlenmiştir. Kilisenin sol duvarında ise çok sayıda betimler bulunmaktadır.
Yazlık Köyü Kilisesi
Yapım Tarihi: Bilinmiyor
Görünür Özellikleri: Yazlık köyü merkez camisinin batısında, köyün aşağı kesiminde yeralan kilise oldukça tahrip olmuştur. 3 nefli ve 3 apsislidir. Giriş batıdan olup, üzerinde penceresi bulunmaktadır. Muhtemelen üzeri kemer tonozluydu. Ancak yıkılmıştır. Duvarlar üzerinde fresk kalıntıları gözlenmektedir.
Sarmaşıklı Kilisesi
Evler Konaklar
Şahinkaya Beldesi Konaklar Mahallesi, Bahtiyar / Fuat Eyüboğlu Evi
Yapım Yılı: Cumhuriyet Dönemi
Görünür Özellikleri: Şahinkaya Beldesinin Konaklar mahallesine inen toprak yolun güneyinde yer almaktadır. Zemin + 2 katlıdır. Zemin düzgün kesme taştan yapılmıştır. Üst katlarda ise arka ve yan cepheler kesme taş olup, ön cephe dolma duvar üzeri badadi sıvalı olarak yapılmıştır.
Ön cephe kenger yapraklarından oluşan sütun başlıklarını içeren taş sütunlar üzerine oturan iki katlı cumbası ile hareketlendirilmiştir. Cumbanın üçgen alınlığı vardır.
Şahinkaya Beldesi Konaklar Mahallesi, Halil Topçu Konağı
Yapım Yılı: Cumhuriyet Dönemi
Görünür Özellikleri: Şahinkaya Beldesi'nin Konaklar mahallesine inen toprak yolun güneyinde yer almaktadır.
Girişte küçük bir hol ve iki tarafında odalar mevcuttur. Bu odalardan biri mutfaktır. Mutafkta gömme dolap ve fırın göze çarpar.
Giriş holinden üst kata merdivenlerden çıkış vardır. Merdivenlerden çıktıktan sonra üst kat holüne ulaşılır. Bu holden 3 yatak odasına giriş vardır. Ön cepheye çıkıntı yapan cumbaya, yarım kemer şeklinde dilimli süslemeye sahip kapıdan girilir. Girişte sağ taraftaki yatak odasında yüklük ve dolaplar göze çarpar.
Zemin + 1 katlı binanın alt katı kesme taştan yapılmıştır. Üst katta ise arka ve yan duvarları kesme taş olup, ön cephe, dolma duvar üzeri bağdadi sıvalı olarak yapılmıştır. Ön cephe taş sütunlar üzerine oturan cumba ile hareketlendirilmiştir. Cumba üzerinde üçgen alınlık vardır.
Şahinkaya Beldesi Konaklar Mahallesi Halil Topçu Konağı
Yapım Yılı : Cumhuriyet Dönemi
Görünür Özellikleri: Bahçe içinde yer alan konak, bodrum + zemin + çatı katlı olarak inşa edilmiştir. Bodrum ve zemin kat kesme taştan yapılmıştır. Üst örtüsü sac olan konağın katı çıkıntılı olarak yukarı doğru yükselmektedir. Bugünkü durumuyla kullanılmayan konutun güneydoğusunda sonradan ilave edilen kısım yer almaktadır.
Şahinkaya Beldesi, Taşalan Mahallesi Behzat Şahinler Evi
Yapım Yılı: Cumhuriyet Dönemi
Görünür Özellikleri: Eğimli bir arazide yapılmış olan bina, yeşil dokuyla örtülü dağınık bir yerleşimde yer almaktadır.
Zemin + 1 katlıdır. Zemin, üst kat, arka ve yan duvarlar kesme taş ; ön cephe, dolma duvar üzeri bağdadi sıvalı olarak yapılmış ve beyaz kireç badana ile boyanmıştır. İki taş sütun üzerine oturan cumbaya sahiptir. Cumbanın üçgen alınlığı vardır.
İsmet Zeki Eyüboğlu Konağı
Çeşmeler
Esiroğlu Beldesi Esentepe Mahallesi Çeşmesi
Yapım Yılı: 19. Y.Y
Görünür Özellikleri: Şimşirli köyüne giden yoldan, sağa ayrılan , ancak fazla işlek olmayan bir köy yolundan ulaşılır. Patika yolun üzerinde yer alan çeşme, yöresel tarzda sivri kemerli yapılmıştır. Kemer ayakları yekpare düzgün kesme taştan inşa edilmiştir. Silmeli kuşak, kemer gövdeyi dolaşmaktadır. Kemer alınlığında kitabe yeri vardır. Ancak yazılı değildir. Muhtemelen çeşmenin ön cephesi yenilenmiştir. Lülesi ve su yalağı mevcut olan çeşmenin kemer ayaklarından bir tanesi yerinden oynamıştır. Lülesi ve su yalağı mevcut olan çeşmenin kemer ayaklarından bir tanesi yerinden oynamıştır. Çeşmenin genişliği 2.46 metre, yüksekliği 3.35, derinliği 3.40 metredir.
Esiroğlu Beldesi Yeniköy Mahallesi Çeşmesi
Yapım Yılı: 19. Y.Y
Görünür Özellikleri: Köyün alt kısmına inen patika yol ile ulaşılır. Düzgün kesme taştan yöresel tarzda sivri kemerli olarak inşa edilmiştir. Kemer ayakları yekpare taştan olup, bir tanesi kopmuştur. Silmeli kuşak, kemeri ve cepheyi dolaşmaktadır. Kemer alınlığında küçük bir niş muhtemelen kitabenin yer aldığı boş bir kısım vardır. Su haznesi olan çeşmenin lülesinin üstünde ise stilize selvi ve söğüt ağaçlarının bulunduğu pano yer almaktadır. Çeşmenin genişliği 2.10 metre, yüksekliği 2.70 metre, derinliği ise 2.70 metredir.
Esiroğlu Beldesi, Işıklar Köyü Çeşmesi
Yapım Yılı: H.1320 �M.1902
Görünür Özellikleri: Kemer ayakları yekpare taştan, yöresel tarzda sivri kemerli olarak yapılmıştır. Silmeli kuşak, kemeri ve cepheyi dolaşmaktadır. Semer-damlı olup, su hazinesi vardır. Kemer alınlığında 24X20 santim kitabesi vardır. Kitabede yer alan 3 satır yazı ve H. 1320 tarihi yer almıştır.
Çeşmenin yüksekliği 2.20 metre, genişliği 2.26 metre, derinliği 2.70 metredir.
Esiroğlu Beldesi, Temelli Köyü Çeşmesi
Yapım Yılı: H.1250 �M.1834
Görünür Özellikleri: Aşağı Temelli yolunun üst kısmında bulunmaktadır. Kesme taştan yöresel tarzda sivri kemerli olarak yapılmıştır. Ayakları yekpare taştan olup, kemer ve gövdeyi dolaşan süsleme kuşağında geometrik bezemeye rastlanır. Kuşak silmelerle de desteklenmiştir. Kemer aynalığında küçük bir niş yer almıştır. Nişin üzerinde bitkisel süsleme ve iki rozetten oluşan pano ve dikdörtgen küçük panolar içinde yan yana 8 satırlık bir yazı iye H.1250 tarihinin yer aldığı bir kitabe görülür. Kitabe 22X44 santim ölçülerindedir. Çeşme yüksekliği 2.60 metre, genişliği 2.20 metre, derinliği 93 santimdir.
Şahinkaya Beldesi, Arıkaya Mahallesi 1.Çeşme
Yapım Yılı: 19 Y.Y
Görünür Özellikleri: Şahinkaya beldesi, Arıkaya ilkokulunun yanında yer alır. Kesme taştan yapılmıştır. Kemer ayakları yekpare taştandır. Alınlık kısmı üç köşeli, silmeli bir kemere sahip olup, silme tüm cepheyi dolaşır: Maşrapa koymak için bir nişli ve lüle kısmında baklava dilimi şeklinde bir lüle yeri vardır. Su yalağı mevcuttur. 2.20 metre, yüksekliğinde 1.75 metre derinliğinde, 2 metre eninde olan çeşmenin arka tarafında hazneye su girişi vardır. Bu kısım da ayrı bir cephe görümünde olup, yuvarlak kemerli olarak yapılmıştır. Silme tüm cepheyi dolaşır.
Şehinkaya Beldesi, Arıkaya Mahallesi 2.Çeşme
Yapım Yılı: 19. Y.Y
Görünür Özellikleri: Arıkaya mahallesi yolunun alt kısmında yer alır. Yüksekliği 2.40 metre, genişliği 1.60 metre, derinliği de 75 santimdir. Kesme taştan yapılmış olan çeşme sivri kemerli olarak yöresel tarzda inşa edilmiştir. Yivli silmeli kemeri vardır. Lülesi bulunmayan çeşmenin önünde uzunca bir arkı da bulunmaktadır.
Şahinkaya Mahallesi Fatih Mahallesi Çeşmesi
Yapım Yılı: 19. Y.Y
Görünür Özellikleri: Kesme taştan yapılmıştır. Sivri kemerlidir. 2 metre eninde, 2.10 metre yüksekliğinde, 1.68 metre derinliğinde su hazinesine sahiptir. Silmeli kuşak gövdeyi dolaşır. Aynalığında bir adet nişi bulunur. Önündeki dikdörtgen formlu teknesi vardır.
Yazıltaş Köyü Çeşmesi
Yapım Yılı: 1910
Görünür Özellikleri: Köy merkezinden batıya, köyün aşağı kısımlarına inen patika yol ile ulaşılır. Semerdamlı olan çeşmenin cephesini bir silme dolaşmaktadır. Cephede yüzeysel bir kemer oluşturulmuştur. Cepheyi dolaşan silmenin üzerindeki kemer içinde 1910 tarihi ve yazısı okunur.
1 metre eninde, 1.20 metre yüksekliğinde, 40 santim derinliğinde olan çeşmenin önünde uzunca bir su yalağı mevcuttur.
Yeşilyurt Köyü Merkez Mahallesi Çeşmesi
Yapım Yılı: H. 1266 � M.1850
Görünür Özellikleri: Köy yolunun altında yer alan çeşme mahalle camisinin de yaklaşık 50 metre kuzeyindedir.
Düzgün kesme taştan yöresel tarzda sivri kemerli olarak yapılmıştır. Kemer ayakları yekpare taştan olup, silmeli kuşak cepheyi ve kemeri dolaşmaktadır.
Kemer alınlığında yer alan 40X45 santim ölçülerindeki kitabede �'Sahib-ül Hayrat ve Hasanat Çolakzade El Hacı Mahmut Ağa'nın Vakfı Şerifidir'' yazılı 4 satırlık bir yazı ve H. 1266 tarihi yer almaktadır.
Çeşmenin yüksekliği 2.40 metre, eni 2.25 metre, derinliği 1.40 metredir.
Folklorik Özellikler
Bilindiği gibi folklor, insanın doğa ve iklim koşullarıyla yaptığı mücadelenin ürünüdür. İnsanların mutlu yaşamaları için ekonomik yönden bağımsız olmalıdırlar. Yörede kız isteme, evlenme, düğün törenleri, askere uğurlama ve gurbete gitme gibi çeşitli ayrılıklar bölge insanlarını da etkilemiştir. Bu ayrılıklar ve mutluluklar türkü ve manilerle dile getirilir. Türkü ve maniler kemençe, kaval, davul-zurna gibi enstrümanlarla seslendirilir.
Yüzyıllardır bölge insanı köyü, mezrası, yaylası ile bir bütün oluşturarak yaşamaktadır. Her yıl yaz başlarında yaylalara çıkan halk yaylada yaşam kültürünü yüzyıllardır sürdürmektedir. Bölgede halk oyunları yaygın bir şekilde geleneklere göre oynanmaktadır. Son derece canlı, kıvrak ve hareketlidir.Yaşlısından gencine, erkeğinden kadınına, herkesin ortak oyunu �HORON�dur. Horon, davul-zurna veya kemençe eşliğinde kadın-erkek birlikte veya ayrı ayrı oynanır.
Maçka, çok sayıda kültür-sanat insanı yetiştirmiştir. Bu özelliği dikkat çekicidir. Okuyan insanın nüfusa oranı çok yüksektir.
Yöre yemekleri : Kuymak, lamelsi pide, kaygana, kara lahana dolması ve sütlaç' tır.
Maçka Türküleri
Maçkalı türkücü Haydar Eyüboğlu bir türküsünde yaylâya çıkışı şöyle anlatır:
"Bizim yayla yolları
Yaz gelende otlanır
Biribirini seven
Herşeyine katlanır
Koyini kuzisini
Çoban yolda haylayi
Peştemalli kızlari
Yaylaya mi yollayi
Mataraci Köyü'nde
Yaylaciler toplandi
Peştemalli kızlari
Yaylaya mi yollandi
Kuzilar bağıriyi
Çimaklari sesleyi
Mandagöz Yaylasi'nda
Yarim beni bekleyi
Mezereler yanyana
Dumanları türeyi
Ben gördüm nazli yari
Sığırlara gideyi"
Bazı türkülerde evleri yapanlarda yer alır. Trabzon � Maçka'nın Hacavera ( Yeşilyurt ) köyünde bir düğünde, evde horon eden kadınlar evi yapan Baki Usta'ya türkü atarlar:
�Vurun e kızlar vurun
Kıralım tahtalari
Sağ olsun Baki Usta
Gene yapar onlari�
Doğu Karadeniz bölgesinde yayla evleri ahşap malzemeden yapılır damları hartama ile örtülür. Bir zamanlar Trabzon yöresinde bir delikanlı sevdasına şöyle bir türkü atmıştı:
�Gel çıkalım dağlara
Dağlar olsun evimiz
Komar yapracuklari
Olsun keremitumuz�
Komar ağacı Doğu karadeniz bölgesinde, yüksek kesimlerinde yetişen meşin yapraklı bir ağaçtır. Mor çiçekleri vardır.
Maçkalı kemençeci Ferhat Özyakupoğlu 1950'li yıllarda söylediği bir destanda sevdasının annesi gelince ahıra kaçışını şöyle anlatır:
�Yaylanın çümeninde
Ben bağıra bağıra
Dedi annem geliyir
Haman endım ahıra
Ahırın küreğılan
Vura vura kirişe
Annesi da bağırır
Bak bana olan işe�
Maçkalı bir türkücü türkülerinden birine mizan da katarak şöyle der:
Gittım yarın evine
Tasla verdi yoğrdi
Dedım bu ekşi oldi
Dedi tosun doğurdi
Yaylanın çümeninde
Eküzler beğurumi
Dedim gaurun kizi
Hiç tosun doğuru mi�
Yöreden bir delikanlı da sevdasının evine gider ve kapıyı çalar ama kimse yoktur:
�Gittim yarın evine
Kapilari doğ idi
Salladım karağıni
Yarım evde yoğ idi�
Karak kapıdaki tokmağın yöredeki adıdır.
Maçka Yolları Taşlı
(Trabzon - Bahattin Çamur )
Oy. Maçka Yolları Taşlı,
Gel Uyu Kalem Kaşlı.
Ne Oldu Sana Yavrum,
Böyle Gözlerin Yaşlı.
Yukarı Gel Yukarı,
Irmağın Gözündeyum.
Eller Ne Derse Desin,
Ben Yine Peşundeyum.
Dereler Akar Akar,
Garişir Denizlere.
Gurban Olayım Yavrum,
O Sevdali Gözlere.
Gız Tarlanin Taşları,
Duman Değil Gar İdi,
Sevdiğum Senin İlen,
Ne Günle
Yöresel Bitkiler
[Linkleri görmek için üye olmalısınız...]
Karamışın dibine , karayemiş fidanı
Beni mi alacasun , yoksa eski sevdanı.
Vatanı Anadolu olup, yurt dışına giden ve isim değiştiren; Karayemiş de 1546 yılında bir Fransız tarafından Trabzon'dan toplanmış ve Trabzon Kirazı ( Cerasus trapezuntuna ) olarak adlandırılmıştır. Bitki aynı yıl İstanbul üzerinden İtalya'ya, 1574'de başka bir yabancı tarafından Viyana'ya oradan da Fransa ve İngiltere'ye gönderilmiştir. 1600 yılından itibaren tüm Avrupada park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilmeye başlanmıştır.
Karayemiş in Latince adı Prunus laurocerasus 'tur (Cerasus'tan dolayı orjini Giresun olması lâzım). Ülkemizde ise Taflan, Karamış, Kattak, Laz Üzümü, Laz-Gürcü Kirazı, Tçko, Tanal kısaca karayemiş olarak isimlendirilen bitkiye; Rize, Trabzon (Maçka - Meryemana Vadisi), Giresun, Sinop (Ayancık), Zonguldak (Devrek), Kastamonu, Bartın, Bolu, İzmit (Keltepe), Adapazarı, İstanbul (Belgrat Ormanı, Alemdağ), Bursa (Uludağ) ve Osmaniye'de (Gâvurdağları) orman veya orman kıyılarında doğal olarak rastlanır.
Karayemiş ; 5-6 m boyunda veya boylu çalı şeklinde, kışın yaprağını dökmeyen ağaççıktır. Özellikle kayın ormanlarının altında yer alır. Ormancılık bakımından zararlı bir alt flora bitkisidir. Parkçılıkta gruplara karıştırıldığı gibi, tek olarak ta kullanılır. Makaslanmaya gelen bir çit bitkisidir. Güneşli, yarı gölge, kuytu (tam gölgeye dayanır), nemli deniz iklimlerinde, asitik, derin, nemli, humuslu-killi-kumlu topraklarda yetişir (800 rakımlı Ankara'da da park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir). Üretilmesi tohum ve çelikle yapılan ve şimdiye kadar herhangi bir zararlı ve hastalığına rastlanmayan karayemiş ; fındık bahçelerinin karayel yönüne dikilerek bahçenin rüzgârdan korunmasını sağladığı gibi, görülmesi istenmeyen helâ, depo vs. gibi yerlerin gizlenmesinde de kullanılır.
5-15 cm boyundaki yaprakları; kısa saplı, uzun şerit halinde ve deri gibi serttir. Sivri uçlu, tam kenarlı veya düzensiz seyrek dişlidir. Üst yüzü koyu yeşil, alt yüzü açık renkli ve tüysüzdür. Şekli ve parlaklığı bakımından manolyaya benzer. Yaprak orta damarı alt yüzde bariz çıkıntı yapar. Açık renkli yeşil renkteki genç sürgünleri tüysüzdür. Bitkiler dünyasının geniş bir ailesi; Rosaceae (gülgiller) familyasından olan karayemişin, Nisan - Mayıs aylarında beyaz açan çiçekleri; 5-10 cm boyundaki dik bir eksen üzerinde sıralanır ve 30-35 tanesi bir arada salkım teşkil ederler.
Zeytin (yuvarlakça) biçimindeki, tek çekirdekli (düzgün, sivri, çarpık yumurta biçimli) az-çok sulu mayhoş-buruk (olgunlaşmış mahlep tadına benzer) meyveleri; 8-10 mm boyunda, önceleri yeşil, olgunlaşınca siyaha yakın (koyu mor) bir renk alır. Sarı kırmızı alacalı olanları da vardır.
Büyüme biçimi, yaprak boyu ve şekli, kışa dayanıklılık açısından farklı 20 bodur türü bulunan karayemişin yabancı literatürde, önemli 9 çeşidi vardır. Bunlar; Angustifolia (yaprakları ince ve şerit biçimli), Caucasica (koyu yeşil yapraklı), Colchica (bol çiçekli), Herbergii (koyu yeşil yapraklı), Otto luyken (yavaş gelişmeli), Pyramidalis (dar tepeli, piramit formlu), Schipkaensis (Bulgaristan kökenli, bol çiçekli, kışa dayanıklı), Schipkaensis Macrophylla (gevşek dokulu), Zabeliana (sarkık formlu, kent iklimine dayanır). Ülkemizde ise meyve biçimi ve meyvenin olgunlaşma mevsimine göre 7 karayemiş çeşidi vardır.
Su -(acı)- (temmuz ortası, acımsı-buruk lezzetli), Vavul (çok etli ve az taneli), Yabani (temmuz ilk haftası, buruk lezzetli), Ağustos -İstavrit- (meyveler geç ve kırmızı renkte olgunlaşır), Orak -(selvi)- (temmuz ortası, tatlı-lezzetli), Ayran -(beyaz)- (haziran ortası, tatlı lezzetli), Kiraz -(Ekmek)- Karayemişleri (haziran ortası, mayhoş-hafif buruk).
Karayemiş nasıl kullanılır?
* Sindirimi kolay olup meyveleri yenir ,
* Pekmez, reçel ve tuzlaması yapılır,
* Şeker hastalığına karşı, fırında kurutularak ya da kavrularak da tüketilir,
* Tokluk hissi verdiğinden diyet olarak kullanılır,
* Pasta, kek ve özellikle hoşaf ve kompostolara koku ve tat kazandırmak için ilave edilir,
* Bazı ilaçlara tat ve koku (kremlerde) verici olarak kullanılır.
* Yapraklar; çelenk yapımında, balık tablalarının süslenmesinde, hamsi buğulamasında koku vermek ve iştah açmak için (1-2 adet halinde) kullanılır,
* Hayvanlara taze olarak yedirilir
* Dış ticarette fidan alımıyla ithal hanemize yazılan ve Türkiye'den başka yerlerde sadece süs bitkisi olarak değerlendirilen Karayemişin; süs bitkisi satan yerlerde ithal ağaççıkları satılmaktadır . ,
Karayemiş ve Sağlık
* Hemoroide iyi gelir,
* İdrar söktürür,
* Sigaraya karşı isteksizlik doğurur,
* Mide ülseri ve barsak tembelliğini giderir,
* Özsu'yu egzamaya yarar,
* Meyveler çekirdekleri ile toz edildikten sonra balla karıştırılır, bronşite iyi gelir.
* Yaprakları çiçek açma döneminde zehirlidir. Gelişmesini tamamlayan taze yaprakları elle toplanır. Destile edilerek eczacılıkta kullanılan Laura Cerasin maddesi elde edilir. Bazı ilaçlara tat ve koku (kremlerde) verici olarak kullanılır.
* Yaprağın bileşimi; glikoz, tanen, kalsiyum oksalat, emulsin (enzim), prulaurasin (glikozid), benzoik asit, siyanidrik asittir (zehirlidir, çekirdekte de bulunur, yapraktan elde edilen su fazla kullanılırsa; baş dönmesi, kusma, karın ağrısı yapar)
* Taş düşürücüdür,
* Spazm çözücüdür (bronş ve sindirim sistemi),
* Sakinleştiricidir (astım, sinirsel öksürük),
* Uyku vericidir,
* Kalp çarpıntısını gidermek ve kan şekerini düşürmek için kullanılır,
* Karayemiş, zengin antioksidan bileşenleri sayesinde birçok hastalığın oluşumu ve gelişmesini önlemesinde faydalı. Bu anlamda karayemiş tüketiminin fayda sağlayacağı hastalıkların başında, alzheimer, diyabet, doku ve cilt hastalıkları, kanser, kalp-damar hastalıkları ve romatizmal hastalıklar geliyor. Karayemişin antioksidan özelliğiyle aynı zamanda yaşın ilerlemesiyle vücutta meydana gelen oksidaf zarar azalıyor, yaşlanma da gecikiyor. (Yrd. Doç.Dr. Kolaylı)
Maçka-Şolma Yaylası
[Linkleri görmek için üye olmalısınız...]
Ulaşım: Maçka ilçesinden batıya doğru 22 km. toprak yolla gidilebilir. Yolun 16 kilometresi zengin bitki örtüsüne sahip Kulin dağının içinden geçmektedir. Yayla mevsiminde minibüs bulunabilir.
Özellikler: 1. 700 m. rakımlı yaylada alt yapı hizmetleri tamamlanmış durumdadır. Elektrik, su, telefon mevcuttur.
Konaklama-Yeme-İçme: Konaklama yeri bulunmadığından kamp malzemeleri getirilmelidir. Ancak bakkal, manav, kır kahvesi, kasap gibi küçük işletmeler hizmet vermektedir.
Maçka-Mavura Yaylası
Ulaşım: Maçka'nın18,5 km. batısındaki Mavura yaylasına yaz aylarında minibüs bulunabilir.
Özellikler: Elektrik ve su olan yaylada, yayla mevsiminde kır kahvesi, bakkal, kasap, manav hizmet vermektedir. Mavura yaylasıyla Solma yaylası arası 3,5 km. orman manzaralı toprak yol, yaya yürüyüş için idealdir.
Konaklama-Yeme-İçme: Konaklama yeri bulunmadığından kamp malzemeleri getirilmelidir. Temel ihtiyaçlar yayladaki günübirlik yerlerden karşılanabilir.
Maçka-Kiraz Yaylası
[Linkleri görmek için üye olmalısınız...]
Ulaşım: Maçka İlçesi Gürgenağaç köyü arası 22 km. asfalt yol olup, Gürgenağaç köyünden güneye doğru 7 km. toprak yolla ulaşılabilir. Yaz mevsiminde ticari araçlarla yolcu taşımacılığı yapılmaktadır.
Özellikler: 1. 850 m. rakımlı yaylada alt yapı hizmetleri tamamlanmış durumdadır. Yaylanın içinden akan buz gibi suda alabalık avlanabilir, yaylada çim kayağı yapılabilir. Temmuz ayının üçüncü cuma günü "Ayeser Şenlikleri" kutlanmaktadır.
Elektrik, PTT ve çeşme gibi altyapıya sahip yaylada, bakkal, kır kahvesi, kasap, et lokantası hizmet vermektedir.
Konaklama-Yeme-İçme Hamsiköy ve Gürgenağaç köylerinde pansiyonlarda konaklanabilir. Her türlü ihtiyaç yayladaki alışveriş yerleri ve lokantalardan karşılanabilir.
Lapazan Yaylası
Ulaşım: Gürgenağaç köyünün güneyinde 2. 200 m. rakımlı yaylaya 27 km. toprak yoldan arazi vitesli araçlarla gidilebilir.
Özellikler: Altyapıya henüz kavuşmamış yaylada Haziran - Temmuz aylarında yer yer kar yığınları görülmektedir. Aşınmaya dayanıklı bitki örtüsü çim kayağına elverişlidir.
Konaklama-Yeme-İçme: Tamamen bakir olan yaylaya kamp malzemeleri ve temel ihtiyaç malzemeleri getirmelidir.
Maçka-Çakırgöl Yaylası
Ulaşım: Yaylaya Maçka - Meryemana yolunun 5 kilometresinden sağa ayrılan toprak yoldan 9 km. ilerledikten sonra ulaşılabilir. Yol üzerindeki yaylaların bir kısmına ticari araçlarla yolcu taşımacılığı yapılmaktadır. Çakırgöl yaylasına arazi tipi araçlarla gidilmelidir.
Özellikler: 2. 504 m yükseklikteki Çakırgöl yaylasına yol üzerinde; Arnavutluk, Kırantaş, Akarsu, Ayraksa, Livayda Kurugöl, Mesaraş Furnoba, Kasapoğlu, Camiboğazı, Ortaoba ve Deveboynu yaylaları bulunmaktadır.
Konaklama-Yeme-İçme: Yaylaya kamp malzemeleri ve temel ihtiyaç malzemeleri getirmelidir.
Kaleler
Kırantaş köyü, orta mahalle kale kalıntısı
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür özellikleri: Kırantaş Köyü, Orta Mahalle, Kaya Üstü mevkiinde bulunur. Yöreye hakim olan bir tepenin üstünde inşa edilmiştir.
Kaleden günümüze kuzey ve doğu yönde uzanan bir kalıntısı gelebilmiştir. kalıntının uzunluğu yaklaşık 6-7 metre olup, yüksekliği de zeminden itibaren 10 metredir. moloz taştan inşa edilmiş duvarın kalınlığı ise bir metredir. günümüzde ayakta kalabilen duvar kalıntısının da büyük bölümü tahrip olmuş durumdadır.
Orta Köy Hortokop Kalesi
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür özellikleri: İlçenin Ortaköy Mevkiinde bulunur. Güney tarafı daha yüksek, kuzey tarafı meyillidir. günümüzde önemli ölçüde ortadan kalkmış olan surlarından sağlam durumda olanı, güneyde, doğu-batı yönünde uzanan duvar kalıntısıdır. Horasan harçlı moloz taştan inşa edilmiş duvarın yüksekliği 5 ila 8 metre arasında değişir.
Kaleyi takviye için duvarların normal yüzeyinde ileri taşkın ''u'' şeklinde burçlar eklenmiştir.
Köprüler
Altındere Köyü Köprüsü
Yapum Yılı: 19.Y.Y
Görünür Özellikleri: Sümela'dan Altındere vadisinde Sümela'dan yaklaşık 6 kilometre mesafede Camiboğazı yaylasına giden yol güzergahında yer alır.
Tek gözlü basık kemerlidir. Kemer kısmı düzgün kesme taştan yapılmıştır. Köşe dolguları moloz taştandır.
Ardıçlıyayla Köprüsü
Yapım Yılı: 19. Y.Y
Görünür Özellikleri: Akarsu deresi üzerinde yer alan Krantaş köyü ile Ardıçyayla köylerine geçiş verir. Tek kemer gözlü köprü moloz taştan yapılmış olup üst kısmı kavislidir.Derenin yapmış olduğu hasarlar sonucu köprüde tahribatlar görülür.
Bağışlı Köyü Köprüsü
Yapım Yılı: 19.Y.Y
Görünür Özellikleri: Trabzon Gümüşhane karayolundan sola ayrılan köy yolunun yaklaşık 200 metresinde bulunan köprünün yaklaşık 100 metre güneyindedir. Değirmendere üzerinde yer alan köprü tek kemer gözlüdür. Düzgün kesme taştan yapılmış kemeri sağlam kalan köprünün diğer kısımları moloz taştan yapılmış kemeri sağlam kalan köprünün diğer kısımları moloz taştan inşa edilmiştir. Ancak kemer dışındaki bölümler yıkılmıştır.
Coşandere Köyü Köprüsü
Yapım Yılı: 19. Y.Y
Camiler
Akmescit Köyü Cami
Yapım Yılı: H.1290 - M.1873
Görünür Özellikleri: Akmescit köyünün orta kesiminde düz bir yerde bulunur. Düzgün kesme taş malzemeyle yapılmış caminin çatısı dört omuz kırma olup, kiremitle kaplıdır. Saçak kısmı dışa taşıntılıdır.
Cami kuzeyinde dört ahşap direkle oluşturulan son cemaat yeri, dışa açık olarak düzenlenmiştir. Ortasından kemerli bir kapıyla harim kısmına geçilir. Burada yer alan ahşap kapının söveleri düzgün kesme taş malzemeyle yapılmış olup silmeyle hareketlendirilmiştir. İki kanatlı düzenlenen kapının kanat yüzeyleri kabartma şeklinde işlenmiş, vazodan çıkan üzüm asması motifiyle süslüdür.
Giriş üzerinde bulunan 4 satırlık kitabe de H. 1290 (M.1873) tarihi kayıtlıdır. Harimin kuzeyinde bulunan mahlif kısmı dört ahşap direkle taşınmaktadır.
İç mekanı örten ahşap tavan iç içe girmiş sekizgenlerden oluşmuştur. Ortasında oldukça zarif bir tavan göbeği bulunur.
Düzgün kesme taştan yapılan mihrabın niş kısmı oldukça sade tutulmuştur. Yan yüzeylerinde dört sıra bordür halinde baklava dilimlerine yer verilmiştir.
Mihrabın sağ tarafına yerleştirilen minber tamamen ahşaptır. Geçitli minberin aynalık kısmında palmet motiflerine yer verilmiştir. Orta tısımda ise vazodan çıkan bitkisel süsleme bulunur. Süpürgelikte 8 adet kafes işçilikli rozet çiçekleri görülür.
Minber kapısının söveleri bitkisel işlemeli olup üst kısmında bitkisel motifli bir tac bulunmaktadır.
Anayurt Köyü Cami (Kiliseden Dönüştürme)
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür Özellikleri: Kiliseden dönüştürülmüş cami, düzgün kesme taştan inşa edilmiştir. 3 sahanlı ve bazikal planlıdır. Batı kapısı kapatılmıştır.
İç mekanda 4 sütunla kemerle ayrılmış olup, beşik tonozludur. Çatısı iki yöne eğimli semer çatı olarak yapılmıştır. Minare binadan ayrık biçimde, güneydoğu köşede yer almaktadır.
Esiroğlu Beldesi, Bahçekaya Köyü Merkez Cami
Yapım Yılı: H. 1302 - M.1885
Görünür Özellikleri: Maçka ilçesi Esiroğlu, beldesi, Bahçekaya Köyü'nün düz bir yerinde bulunur. Düzgün kesme taştan yapılmış caminin çatı kısmı dört omuz kırma olup kiremitle kaplıdır.
Caminin kuzeyinde dört taş sütunla oluşturulan son cemaat yeri orjinalde dışa açık iken sonradan camekanla kaplanmıştır. Kuzeyindeki son cemaat yerinin ortasında yuvarlak kemerli bir kapıyla harim kısmına geçilir. İki kanatlı ahşap kapının söveleri düzgün kesme taş malzemeyle yapılmıştır. Kenarlarda birer sütun ceye yer verilmiştir. İki kanat halinde düzenlenen kapının kanat yüzeyleri sepet örgü şeklinde düzenlenmiştir.
Giriş üzerinde, türçe yazılı kitabe H.1302 (M. 1885) tarihi yazılıdır. Harimin kuzeyinde bulunan mahfil iki ahşap direkle taşınmaktadır.
İç mekanının aydınlığı, kıble yönünde altlı üstlü ikişer, doğu ve batı yönde ise altlı üstlü üçer pencereyle sağlanmıştır. Üst pencereler alttakilere nazaran oldukça küçük tutulmuştur. Alt pencerelerin dıştan kilit taşlarından bitkisel (üzüm, Palmet, Nar, vb.)motiflere yer verilmiştir.
Mihrabın sağ tarafına yerleştirilen minber ahşaptan yapılmıştır. Aynalık kısmı sade, korkuluk kısmı ajurlu olarak ele alınmıştır. Minber kapısının söveleri, rozet çiçekleriyle süslüdür.
Cami mihrabının niş kısmı sade tutulmuştur. Yan yüzeyleri kalem işi bitkisel süslemelidir. Mihrabın üst kısmında H.1310 (M. 1885) tarihli 10 satırlık bir kitabe yer alır.
Güneydoğu köşede yer alan vaiz kürsüsünün korkuluk kısmı ahşaptan olup. Özelliği yoktur.
Kuzeybatı köşede tek şerefeli ahşap bir minare konulmamıştır.
Gürgenağaç Köyü Cami (Kiliseden Dönüştürme)
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür Özellikleri: Gürgenağaç köyünün merkezinde, ilkokulun yanında bulunan cami, kiliseden çevrilmiştir. Plan özelliğini tamamen koruyan binanın iç kısmı da sıvanarak fayans döşenmiştir.
Merkezi kubbeli olup, üç sahınlıdır. Değişik kademlerde üst örtülere sahip binanın iç kısmı değişik tonozlarla örtülmüş olup, dıştan mozaik karışımı betonla iki yöne eğimli semer yaplmıştır. Kubbe pencerelerle hareketlenlendirilmiştir. Pencere kenarları düzgün kesme taştan yapılmış olup, kemerlidir.
Batı tarafında çatı kornişinin altına iki tane yuvarlak kesintili çıkıntılar vardır. Bina düzgün kesme taştan yapılmıştır. Ancak kuzeyi kabartma olarak şekillendirilmiştir. Batıda olması gereken kapı da kapatılarak kuzeybatıya alınmıştır.
Güzelce Köyü Cami
Yapım Yılı: 1948
Görünür Özellikleri: Güzelce köyünde bulunan bu cami 1948 yılında yapılmıştır. Kesme taştan yapılan caminin giriş kapısının söveleri, muhtemelen devşirme olarak bir kilise kalıntısından alınarak burada kullanılmıştır.
Sövelere her iki tarafta bulunan vazolardan çıkan asma yaprağı, üzüm salkımı ve kıvrık dallardan oluşan bitkisel desenli bordür yer almaktadır.
Şahinkala Beldesi Oğulağaç Köyü Cami (Kiliseden Dönüştürme)
Yapım Yılı: H.1284 - M.1867
Görünür Özellikleri: Şahinkaya yolundan sola ayrılan köy yolu üzerinden ulaşılmaktadır. Yol ayırımından yaklaşık 2-3 kilomtere mesafede bulunur.
Eğimli bir arazide kurulu cami kare bir harim içerir. Tüm duvarları düzgün kesme taştan yapılmış olup , üst örtüsü dört omuz kırma çatılıdır.
Kuzeybatısında yer alan minare ise kısa ve bodurdur. Ortada 4 taş sütuna oturan kubbe vardır. Yan mekanlar tonozludur. Kuzey giriş üzerinde, iki ahşap sütun üzerine oturan sade mahfil kısmı mevcuttur.
Cami kapısının taş şöveleri üstten kemer şeklinde birleşmiştir. Ahşap kapı iki kanatlı olup, her iki kanatta vazodan çıkan asma yaprağı ve üzüm salkımdan oluşan bitkisel bezeme bulunmaktadır.
Mavi renge boyanmış olan kapının yüksekliği 210, kanat genişliği 63 cantimdir.
Mihrap 3 kademeli olup , yan yüzeylere baklava dilimleriyle süslenmiştir.
Ahşap minberin giriş kapısı sövelerden ve minber aynalığının korkuluklarında kenger yapraklarından oluşan bitkisel bordürler yer almaktadır. Kapı alınlığında ise �'Allah-Muhammed''yazısı ve bitkisel desen içinde rozetten oluşan taç kısmı bulunmaktadır.
Öncesi kilise olan caminin batı duvarına bitişik bir inşaat vardır.
Yazlık Köyü, Küçük Livera Camii (Kiliseden Dönüştürme)
Yapım Yılı: M. 1862
Görünür Özellikleri: Düzgün kesme taştan yapılmış olan bina 3 neflidir. Ancak, camiye dönüştürüldükten sonra apsis kısmı düz bir duvarla örülerek arka kısmı yakılmıştır.
Ortada, 4 adet işlemeli sütun başlığına sahip sütun üzerine oturmakta olan kubbe yer alır.
Ortada, 4 adet işlemeli sütun başlığına sahip sütun üzerine oturmakta olan kubbe yer alır. Yan mekanları üzeri beşik tonozludur. Sütunlar arası ahşap gergirlerle sağlamlaştırılmıştır.
Giriş kapısı söveleri üstte birleşerek kademeli bir şekilde yükselir. En üst kısmı kemer şeklinde son bulur. Girişin üstünde muhtemelen kitabesi vardı. Ancak bu gün yeri boştur.
Demir kapının üzerinde, birbirine bağlı olmayan örgü desenleri üç tarafı dolaşmaktadır.
Kiliseler
Altındere Köyü Kilisesi
Yapım Yılı: 1876
Görünür Özellikleri: Altındere köyünün meyilli bir kesiminde bulunur. Kesme taş malzeme ile yapılmış kilisenin örtüsü kırma çatı olup, oluklu kiremitle kaplıdır. İç mekana giriş kuzey ve batı yönde açılmış birer kapıyla sağlanır. Kuzey yöndeki kapının söveleri kesme taş malzemeyle yapılmış olup silmeyle hareketlendirilmiştir. Tek kanat halinde düzenlenen kapının yüzeyi kabartma şeklinde işlenmiş vazodan çıkan üzüm asmasıyla süslüdür. Giriş üzerine bulunan yuvarlak kemer içerisine alınmış bölümde 1876 tarihi yazılıdır.
Orjinalde üç apsis bölümü sonradan ortadan kaldırılarak duvarla örtülmüştür. Kilise bir dönem cami olarak kullanılmıştır.
Günümüzde boş olan kilisenin iç mekanı dört sütunla 3 sahına ayrılmıştır. Orta sahın yan sahınlarına nazaran daha geniş tutulmuştur. Sahınların üzeri birer beşik tonozla örtülüdür. İç mekanı beyaz badana ile boyanmıştır. Badana altında yer alan fresk izlerine rastlanır. Ana apsiste, Hz. İsa ile Meryem ve çocuk İsa figürlerine yer verilmiştir.
Bağışlı Köyü Kilisesi
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür Özellikleri: İlçe merkezine 18 kilometre mesafede bulunan Bağışlı köyündedir. Önemli ölçüde harap olan kiliseden günümüze beden duvarları ve ana apsis kalabilmiştir. Kuzeyde tek girişe sahip kilisenin kemer kısmı sivridir. Apsiste tek mazgal pencereye yer verilmiştir. Örtüsü beşik tonoz şeklinde düzenlenmiştir. Kilise, Bizans dönemi üslubunu taşır.
Coşandere Köyü Verizana Kilisesi
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür Özellikleri: Maçka-Sümela karayolunun sağında fındıklık içinde bulunan kilise kalıntısı 3 apsisli. 3 sahınlıdır. Sahınlar kemerlerle birbirinden ayırılmıştır. Giriş batıdandır. Orta küçük apsiste fresk kalıntıları vardır. Bizans dönemi üslubundadır.
Çamlıdüz Köyü Kilisesi
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür Özellikleri: Çamlıdüz köyünde bulunur. Ana kaya kitlesi üzerine inşa edilmiş kilise, çevreye hakim bir konumdadır. Çevresi duvarla korumaya alınmıştır. Moloz taşla inşa edilmiş kilisesin çatı kısmı semer kırma olup, kiremitle kaplıdır.
Kuzey ve güney yönde açılmış aynı eksen üzerinde bulunan birer kapıyla iç mekana geçilir. Tek apsislidir. Duvara gömülü payelerin desteklediği üst örtü beşik tonoz şeklinde düzenlenmiştir. Apsiste bir adet mazgal pencereye yer verilmiştir.
Apsis kısmında kare ve dikdörtgen formlu iki niş yer alır. Kilise, Bizans dönemi üslubunun örneklerindendir.
Esiroğlu Beldesi, Aşağı Temelli Köyü Kilisesi
Yapım Yılı: 19. yy
Görünür Özellikleri: Esiroğlu Beldesi'ne bağlı Aşağı Temelli köyünde bulunmaktadır. Düzgün kesme taştan yapılmış olan bina 4 taş sütun üzerine oturan merkezi kubbeye sahiptir.
Yan mekanların beşik tonozlu olduğu kilisenin girişi kuzeydendir. Doğusunda bulunan apsis kısmı dışardan yıkılmış olup, camiye çevrildiğinden içerden duvarla örülerek kapatılmıştır. Güneyinde mihrap ve yıkılmış durumda ahşap minberi bulunmaktadır. Mihrabın tahrip olmuş tac kısmı ise boyayla yapılmış bitkisel bezerine ile süslenmiştir. Kuzey girişinin üzeri ahşapla kapatılarak mahfil oluşturulmuştur.
Kilise; Bizans üslubu özellikleri taşımaktadır.
Ocaklı Köyü Mintantoz Kilisesi
Yapım Yılı: Bilinmiyor
Görünür Özellikleri: Ocaklı köyü, aşağı mahallede yer alan kilise, düzgün kesme taştan yapılmış olup, doğusunda apsisi vardır. 3 sahınlıdır. Her iki tarafta 3'er tane olmak üzere 6 taş sütun tavanı taşımaktadır. Ortada kubbesi vardır. Ancak yıkılmıştır. 3 apsislidir.
Bizans üslubu etkisindeki kilisenin girişinde düzgün bir taş işçiliği görülür. Ortada giriş çevresinde 3 silmeli ve kademeli bir kapı ile söveye sahiptir. Kapı sövesi iki kemerle son bulur. Her iki kemer arasında 4 kollu haç vardır. Kemer başlangıcında da palmet motifleri görülür.
Giriş üzerinde; kanatlı kuyruklarından birbirine dolanmış iki yaratık, ağızlarında kartuş tutmaktadır. Ortada bir haç ve iki yanında ayın hilal ve dolunay şekillerini gösteren simgeler yer alır. Üstte ise boş bir kitabe yeri vardır.
Girişte sağ tarafta 3 pencere, apsislerde de birer pencere bulunmaktadır.
Yan apsislerde büyük ve küçük nişler vardır. Sol apsisteki büyük nişin tac kısmında yarım oyuk küre bulunmaktadır. Büyük apsisin üst kısmına yuvarlak mazgal pencere yerleştirilmiştir. Bu pencere hac şeklinde olup, kollar arası boştur. Büyük apsisten yan neflere kemerli geçişler mevcuttur.
Girişte, orta sahındaki beşik tonozlarda büyük daire içinde Hz.İsa'nın portesi ve yanlarda kanatlı melekler yer almıştır. Hemen girişteki tonozda da daire içinde kesik el betimlenmiştir. Kilisenin sol duvarında ise çok sayıda betimler bulunmaktadır.
Yazlık Köyü Kilisesi
Yapım Tarihi: Bilinmiyor
Görünür Özellikleri: Yazlık köyü merkez camisinin batısında, köyün aşağı kesiminde yeralan kilise oldukça tahrip olmuştur. 3 nefli ve 3 apsislidir. Giriş batıdan olup, üzerinde penceresi bulunmaktadır. Muhtemelen üzeri kemer tonozluydu. Ancak yıkılmıştır. Duvarlar üzerinde fresk kalıntıları gözlenmektedir.
Sarmaşıklı Kilisesi
Evler Konaklar
Şahinkaya Beldesi Konaklar Mahallesi, Bahtiyar / Fuat Eyüboğlu Evi
Yapım Yılı: Cumhuriyet Dönemi
Görünür Özellikleri: Şahinkaya Beldesinin Konaklar mahallesine inen toprak yolun güneyinde yer almaktadır. Zemin + 2 katlıdır. Zemin düzgün kesme taştan yapılmıştır. Üst katlarda ise arka ve yan cepheler kesme taş olup, ön cephe dolma duvar üzeri badadi sıvalı olarak yapılmıştır.
Ön cephe kenger yapraklarından oluşan sütun başlıklarını içeren taş sütunlar üzerine oturan iki katlı cumbası ile hareketlendirilmiştir. Cumbanın üçgen alınlığı vardır.
Şahinkaya Beldesi Konaklar Mahallesi, Halil Topçu Konağı
Yapım Yılı: Cumhuriyet Dönemi
Görünür Özellikleri: Şahinkaya Beldesi'nin Konaklar mahallesine inen toprak yolun güneyinde yer almaktadır.
Girişte küçük bir hol ve iki tarafında odalar mevcuttur. Bu odalardan biri mutfaktır. Mutafkta gömme dolap ve fırın göze çarpar.
Giriş holinden üst kata merdivenlerden çıkış vardır. Merdivenlerden çıktıktan sonra üst kat holüne ulaşılır. Bu holden 3 yatak odasına giriş vardır. Ön cepheye çıkıntı yapan cumbaya, yarım kemer şeklinde dilimli süslemeye sahip kapıdan girilir. Girişte sağ taraftaki yatak odasında yüklük ve dolaplar göze çarpar.
Zemin + 1 katlı binanın alt katı kesme taştan yapılmıştır. Üst katta ise arka ve yan duvarları kesme taş olup, ön cephe, dolma duvar üzeri bağdadi sıvalı olarak yapılmıştır. Ön cephe taş sütunlar üzerine oturan cumba ile hareketlendirilmiştir. Cumba üzerinde üçgen alınlık vardır.
Şahinkaya Beldesi Konaklar Mahallesi Halil Topçu Konağı
Yapım Yılı : Cumhuriyet Dönemi
Görünür Özellikleri: Bahçe içinde yer alan konak, bodrum + zemin + çatı katlı olarak inşa edilmiştir. Bodrum ve zemin kat kesme taştan yapılmıştır. Üst örtüsü sac olan konağın katı çıkıntılı olarak yukarı doğru yükselmektedir. Bugünkü durumuyla kullanılmayan konutun güneydoğusunda sonradan ilave edilen kısım yer almaktadır.
Şahinkaya Beldesi, Taşalan Mahallesi Behzat Şahinler Evi
Yapım Yılı: Cumhuriyet Dönemi
Görünür Özellikleri: Eğimli bir arazide yapılmış olan bina, yeşil dokuyla örtülü dağınık bir yerleşimde yer almaktadır.
Zemin + 1 katlıdır. Zemin, üst kat, arka ve yan duvarlar kesme taş ; ön cephe, dolma duvar üzeri bağdadi sıvalı olarak yapılmış ve beyaz kireç badana ile boyanmıştır. İki taş sütun üzerine oturan cumbaya sahiptir. Cumbanın üçgen alınlığı vardır.
İsmet Zeki Eyüboğlu Konağı
Çeşmeler
Esiroğlu Beldesi Esentepe Mahallesi Çeşmesi
Yapım Yılı: 19. Y.Y
Görünür Özellikleri: Şimşirli köyüne giden yoldan, sağa ayrılan , ancak fazla işlek olmayan bir köy yolundan ulaşılır. Patika yolun üzerinde yer alan çeşme, yöresel tarzda sivri kemerli yapılmıştır. Kemer ayakları yekpare düzgün kesme taştan inşa edilmiştir. Silmeli kuşak, kemer gövdeyi dolaşmaktadır. Kemer alınlığında kitabe yeri vardır. Ancak yazılı değildir. Muhtemelen çeşmenin ön cephesi yenilenmiştir. Lülesi ve su yalağı mevcut olan çeşmenin kemer ayaklarından bir tanesi yerinden oynamıştır. Lülesi ve su yalağı mevcut olan çeşmenin kemer ayaklarından bir tanesi yerinden oynamıştır. Çeşmenin genişliği 2.46 metre, yüksekliği 3.35, derinliği 3.40 metredir.
Esiroğlu Beldesi Yeniköy Mahallesi Çeşmesi
Yapım Yılı: 19. Y.Y
Görünür Özellikleri: Köyün alt kısmına inen patika yol ile ulaşılır. Düzgün kesme taştan yöresel tarzda sivri kemerli olarak inşa edilmiştir. Kemer ayakları yekpare taştan olup, bir tanesi kopmuştur. Silmeli kuşak, kemeri ve cepheyi dolaşmaktadır. Kemer alınlığında küçük bir niş muhtemelen kitabenin yer aldığı boş bir kısım vardır. Su haznesi olan çeşmenin lülesinin üstünde ise stilize selvi ve söğüt ağaçlarının bulunduğu pano yer almaktadır. Çeşmenin genişliği 2.10 metre, yüksekliği 2.70 metre, derinliği ise 2.70 metredir.
Esiroğlu Beldesi, Işıklar Köyü Çeşmesi
Yapım Yılı: H.1320 �M.1902
Görünür Özellikleri: Kemer ayakları yekpare taştan, yöresel tarzda sivri kemerli olarak yapılmıştır. Silmeli kuşak, kemeri ve cepheyi dolaşmaktadır. Semer-damlı olup, su hazinesi vardır. Kemer alınlığında 24X20 santim kitabesi vardır. Kitabede yer alan 3 satır yazı ve H. 1320 tarihi yer almıştır.
Çeşmenin yüksekliği 2.20 metre, genişliği 2.26 metre, derinliği 2.70 metredir.
Esiroğlu Beldesi, Temelli Köyü Çeşmesi
Yapım Yılı: H.1250 �M.1834
Görünür Özellikleri: Aşağı Temelli yolunun üst kısmında bulunmaktadır. Kesme taştan yöresel tarzda sivri kemerli olarak yapılmıştır. Ayakları yekpare taştan olup, kemer ve gövdeyi dolaşan süsleme kuşağında geometrik bezemeye rastlanır. Kuşak silmelerle de desteklenmiştir. Kemer aynalığında küçük bir niş yer almıştır. Nişin üzerinde bitkisel süsleme ve iki rozetten oluşan pano ve dikdörtgen küçük panolar içinde yan yana 8 satırlık bir yazı iye H.1250 tarihinin yer aldığı bir kitabe görülür. Kitabe 22X44 santim ölçülerindedir. Çeşme yüksekliği 2.60 metre, genişliği 2.20 metre, derinliği 93 santimdir.
Şahinkaya Beldesi, Arıkaya Mahallesi 1.Çeşme
Yapım Yılı: 19 Y.Y
Görünür Özellikleri: Şahinkaya beldesi, Arıkaya ilkokulunun yanında yer alır. Kesme taştan yapılmıştır. Kemer ayakları yekpare taştandır. Alınlık kısmı üç köşeli, silmeli bir kemere sahip olup, silme tüm cepheyi dolaşır: Maşrapa koymak için bir nişli ve lüle kısmında baklava dilimi şeklinde bir lüle yeri vardır. Su yalağı mevcuttur. 2.20 metre, yüksekliğinde 1.75 metre derinliğinde, 2 metre eninde olan çeşmenin arka tarafında hazneye su girişi vardır. Bu kısım da ayrı bir cephe görümünde olup, yuvarlak kemerli olarak yapılmıştır. Silme tüm cepheyi dolaşır.
Şehinkaya Beldesi, Arıkaya Mahallesi 2.Çeşme
Yapım Yılı: 19. Y.Y
Görünür Özellikleri: Arıkaya mahallesi yolunun alt kısmında yer alır. Yüksekliği 2.40 metre, genişliği 1.60 metre, derinliği de 75 santimdir. Kesme taştan yapılmış olan çeşme sivri kemerli olarak yöresel tarzda inşa edilmiştir. Yivli silmeli kemeri vardır. Lülesi bulunmayan çeşmenin önünde uzunca bir arkı da bulunmaktadır.
Şahinkaya Mahallesi Fatih Mahallesi Çeşmesi
Yapım Yılı: 19. Y.Y
Görünür Özellikleri: Kesme taştan yapılmıştır. Sivri kemerlidir. 2 metre eninde, 2.10 metre yüksekliğinde, 1.68 metre derinliğinde su hazinesine sahiptir. Silmeli kuşak gövdeyi dolaşır. Aynalığında bir adet nişi bulunur. Önündeki dikdörtgen formlu teknesi vardır.
Yazıltaş Köyü Çeşmesi
Yapım Yılı: 1910
Görünür Özellikleri: Köy merkezinden batıya, köyün aşağı kısımlarına inen patika yol ile ulaşılır. Semerdamlı olan çeşmenin cephesini bir silme dolaşmaktadır. Cephede yüzeysel bir kemer oluşturulmuştur. Cepheyi dolaşan silmenin üzerindeki kemer içinde 1910 tarihi ve yazısı okunur.
1 metre eninde, 1.20 metre yüksekliğinde, 40 santim derinliğinde olan çeşmenin önünde uzunca bir su yalağı mevcuttur.
Yeşilyurt Köyü Merkez Mahallesi Çeşmesi
Yapım Yılı: H. 1266 � M.1850
Görünür Özellikleri: Köy yolunun altında yer alan çeşme mahalle camisinin de yaklaşık 50 metre kuzeyindedir.
Düzgün kesme taştan yöresel tarzda sivri kemerli olarak yapılmıştır. Kemer ayakları yekpare taştan olup, silmeli kuşak cepheyi ve kemeri dolaşmaktadır.
Kemer alınlığında yer alan 40X45 santim ölçülerindeki kitabede �'Sahib-ül Hayrat ve Hasanat Çolakzade El Hacı Mahmut Ağa'nın Vakfı Şerifidir'' yazılı 4 satırlık bir yazı ve H. 1266 tarihi yer almaktadır.
Çeşmenin yüksekliği 2.40 metre, eni 2.25 metre, derinliği 1.40 metredir.
Folklorik Özellikler
Bilindiği gibi folklor, insanın doğa ve iklim koşullarıyla yaptığı mücadelenin ürünüdür. İnsanların mutlu yaşamaları için ekonomik yönden bağımsız olmalıdırlar. Yörede kız isteme, evlenme, düğün törenleri, askere uğurlama ve gurbete gitme gibi çeşitli ayrılıklar bölge insanlarını da etkilemiştir. Bu ayrılıklar ve mutluluklar türkü ve manilerle dile getirilir. Türkü ve maniler kemençe, kaval, davul-zurna gibi enstrümanlarla seslendirilir.
Yüzyıllardır bölge insanı köyü, mezrası, yaylası ile bir bütün oluşturarak yaşamaktadır. Her yıl yaz başlarında yaylalara çıkan halk yaylada yaşam kültürünü yüzyıllardır sürdürmektedir. Bölgede halk oyunları yaygın bir şekilde geleneklere göre oynanmaktadır. Son derece canlı, kıvrak ve hareketlidir.Yaşlısından gencine, erkeğinden kadınına, herkesin ortak oyunu �HORON�dur. Horon, davul-zurna veya kemençe eşliğinde kadın-erkek birlikte veya ayrı ayrı oynanır.
Maçka, çok sayıda kültür-sanat insanı yetiştirmiştir. Bu özelliği dikkat çekicidir. Okuyan insanın nüfusa oranı çok yüksektir.
Yöre yemekleri : Kuymak, lamelsi pide, kaygana, kara lahana dolması ve sütlaç' tır.
Maçka Türküleri
Maçkalı türkücü Haydar Eyüboğlu bir türküsünde yaylâya çıkışı şöyle anlatır:
"Bizim yayla yolları
Yaz gelende otlanır
Biribirini seven
Herşeyine katlanır
Koyini kuzisini
Çoban yolda haylayi
Peştemalli kızlari
Yaylaya mi yollayi
Mataraci Köyü'nde
Yaylaciler toplandi
Peştemalli kızlari
Yaylaya mi yollandi
Kuzilar bağıriyi
Çimaklari sesleyi
Mandagöz Yaylasi'nda
Yarim beni bekleyi
Mezereler yanyana
Dumanları türeyi
Ben gördüm nazli yari
Sığırlara gideyi"
Bazı türkülerde evleri yapanlarda yer alır. Trabzon � Maçka'nın Hacavera ( Yeşilyurt ) köyünde bir düğünde, evde horon eden kadınlar evi yapan Baki Usta'ya türkü atarlar:
�Vurun e kızlar vurun
Kıralım tahtalari
Sağ olsun Baki Usta
Gene yapar onlari�
Doğu Karadeniz bölgesinde yayla evleri ahşap malzemeden yapılır damları hartama ile örtülür. Bir zamanlar Trabzon yöresinde bir delikanlı sevdasına şöyle bir türkü atmıştı:
�Gel çıkalım dağlara
Dağlar olsun evimiz
Komar yapracuklari
Olsun keremitumuz�
Komar ağacı Doğu karadeniz bölgesinde, yüksek kesimlerinde yetişen meşin yapraklı bir ağaçtır. Mor çiçekleri vardır.
Maçkalı kemençeci Ferhat Özyakupoğlu 1950'li yıllarda söylediği bir destanda sevdasının annesi gelince ahıra kaçışını şöyle anlatır:
�Yaylanın çümeninde
Ben bağıra bağıra
Dedi annem geliyir
Haman endım ahıra
Ahırın küreğılan
Vura vura kirişe
Annesi da bağırır
Bak bana olan işe�
Maçkalı bir türkücü türkülerinden birine mizan da katarak şöyle der:
Gittım yarın evine
Tasla verdi yoğrdi
Dedım bu ekşi oldi
Dedi tosun doğurdi
Yaylanın çümeninde
Eküzler beğurumi
Dedim gaurun kizi
Hiç tosun doğuru mi�
Yöreden bir delikanlı da sevdasının evine gider ve kapıyı çalar ama kimse yoktur:
�Gittim yarın evine
Kapilari doğ idi
Salladım karağıni
Yarım evde yoğ idi�
Karak kapıdaki tokmağın yöredeki adıdır.
Maçka Yolları Taşlı
(Trabzon - Bahattin Çamur )
Oy. Maçka Yolları Taşlı,
Gel Uyu Kalem Kaşlı.
Ne Oldu Sana Yavrum,
Böyle Gözlerin Yaşlı.
Yukarı Gel Yukarı,
Irmağın Gözündeyum.
Eller Ne Derse Desin,
Ben Yine Peşundeyum.
Dereler Akar Akar,
Garişir Denizlere.
Gurban Olayım Yavrum,
O Sevdali Gözlere.
Gız Tarlanin Taşları,
Duman Değil Gar İdi,
Sevdiğum Senin İlen,
Ne Günle
Yöresel Bitkiler
[Linkleri görmek için üye olmalısınız...]
Karamışın dibine , karayemiş fidanı
Beni mi alacasun , yoksa eski sevdanı.
Vatanı Anadolu olup, yurt dışına giden ve isim değiştiren; Karayemiş de 1546 yılında bir Fransız tarafından Trabzon'dan toplanmış ve Trabzon Kirazı ( Cerasus trapezuntuna ) olarak adlandırılmıştır. Bitki aynı yıl İstanbul üzerinden İtalya'ya, 1574'de başka bir yabancı tarafından Viyana'ya oradan da Fransa ve İngiltere'ye gönderilmiştir. 1600 yılından itibaren tüm Avrupada park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilmeye başlanmıştır.
Karayemiş in Latince adı Prunus laurocerasus 'tur (Cerasus'tan dolayı orjini Giresun olması lâzım). Ülkemizde ise Taflan, Karamış, Kattak, Laz Üzümü, Laz-Gürcü Kirazı, Tçko, Tanal kısaca karayemiş olarak isimlendirilen bitkiye; Rize, Trabzon (Maçka - Meryemana Vadisi), Giresun, Sinop (Ayancık), Zonguldak (Devrek), Kastamonu, Bartın, Bolu, İzmit (Keltepe), Adapazarı, İstanbul (Belgrat Ormanı, Alemdağ), Bursa (Uludağ) ve Osmaniye'de (Gâvurdağları) orman veya orman kıyılarında doğal olarak rastlanır.
Karayemiş ; 5-6 m boyunda veya boylu çalı şeklinde, kışın yaprağını dökmeyen ağaççıktır. Özellikle kayın ormanlarının altında yer alır. Ormancılık bakımından zararlı bir alt flora bitkisidir. Parkçılıkta gruplara karıştırıldığı gibi, tek olarak ta kullanılır. Makaslanmaya gelen bir çit bitkisidir. Güneşli, yarı gölge, kuytu (tam gölgeye dayanır), nemli deniz iklimlerinde, asitik, derin, nemli, humuslu-killi-kumlu topraklarda yetişir (800 rakımlı Ankara'da da park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir). Üretilmesi tohum ve çelikle yapılan ve şimdiye kadar herhangi bir zararlı ve hastalığına rastlanmayan karayemiş ; fındık bahçelerinin karayel yönüne dikilerek bahçenin rüzgârdan korunmasını sağladığı gibi, görülmesi istenmeyen helâ, depo vs. gibi yerlerin gizlenmesinde de kullanılır.
5-15 cm boyundaki yaprakları; kısa saplı, uzun şerit halinde ve deri gibi serttir. Sivri uçlu, tam kenarlı veya düzensiz seyrek dişlidir. Üst yüzü koyu yeşil, alt yüzü açık renkli ve tüysüzdür. Şekli ve parlaklığı bakımından manolyaya benzer. Yaprak orta damarı alt yüzde bariz çıkıntı yapar. Açık renkli yeşil renkteki genç sürgünleri tüysüzdür. Bitkiler dünyasının geniş bir ailesi; Rosaceae (gülgiller) familyasından olan karayemişin, Nisan - Mayıs aylarında beyaz açan çiçekleri; 5-10 cm boyundaki dik bir eksen üzerinde sıralanır ve 30-35 tanesi bir arada salkım teşkil ederler.
Zeytin (yuvarlakça) biçimindeki, tek çekirdekli (düzgün, sivri, çarpık yumurta biçimli) az-çok sulu mayhoş-buruk (olgunlaşmış mahlep tadına benzer) meyveleri; 8-10 mm boyunda, önceleri yeşil, olgunlaşınca siyaha yakın (koyu mor) bir renk alır. Sarı kırmızı alacalı olanları da vardır.
Büyüme biçimi, yaprak boyu ve şekli, kışa dayanıklılık açısından farklı 20 bodur türü bulunan karayemişin yabancı literatürde, önemli 9 çeşidi vardır. Bunlar; Angustifolia (yaprakları ince ve şerit biçimli), Caucasica (koyu yeşil yapraklı), Colchica (bol çiçekli), Herbergii (koyu yeşil yapraklı), Otto luyken (yavaş gelişmeli), Pyramidalis (dar tepeli, piramit formlu), Schipkaensis (Bulgaristan kökenli, bol çiçekli, kışa dayanıklı), Schipkaensis Macrophylla (gevşek dokulu), Zabeliana (sarkık formlu, kent iklimine dayanır). Ülkemizde ise meyve biçimi ve meyvenin olgunlaşma mevsimine göre 7 karayemiş çeşidi vardır.
Su -(acı)- (temmuz ortası, acımsı-buruk lezzetli), Vavul (çok etli ve az taneli), Yabani (temmuz ilk haftası, buruk lezzetli), Ağustos -İstavrit- (meyveler geç ve kırmızı renkte olgunlaşır), Orak -(selvi)- (temmuz ortası, tatlı-lezzetli), Ayran -(beyaz)- (haziran ortası, tatlı lezzetli), Kiraz -(Ekmek)- Karayemişleri (haziran ortası, mayhoş-hafif buruk).
Karayemiş nasıl kullanılır?
* Sindirimi kolay olup meyveleri yenir ,
* Pekmez, reçel ve tuzlaması yapılır,
* Şeker hastalığına karşı, fırında kurutularak ya da kavrularak da tüketilir,
* Tokluk hissi verdiğinden diyet olarak kullanılır,
* Pasta, kek ve özellikle hoşaf ve kompostolara koku ve tat kazandırmak için ilave edilir,
* Bazı ilaçlara tat ve koku (kremlerde) verici olarak kullanılır.
* Yapraklar; çelenk yapımında, balık tablalarının süslenmesinde, hamsi buğulamasında koku vermek ve iştah açmak için (1-2 adet halinde) kullanılır,
* Hayvanlara taze olarak yedirilir
* Dış ticarette fidan alımıyla ithal hanemize yazılan ve Türkiye'den başka yerlerde sadece süs bitkisi olarak değerlendirilen Karayemişin; süs bitkisi satan yerlerde ithal ağaççıkları satılmaktadır . ,
Karayemiş ve Sağlık
* Hemoroide iyi gelir,
* İdrar söktürür,
* Sigaraya karşı isteksizlik doğurur,
* Mide ülseri ve barsak tembelliğini giderir,
* Özsu'yu egzamaya yarar,
* Meyveler çekirdekleri ile toz edildikten sonra balla karıştırılır, bronşite iyi gelir.
* Yaprakları çiçek açma döneminde zehirlidir. Gelişmesini tamamlayan taze yaprakları elle toplanır. Destile edilerek eczacılıkta kullanılan Laura Cerasin maddesi elde edilir. Bazı ilaçlara tat ve koku (kremlerde) verici olarak kullanılır.
* Yaprağın bileşimi; glikoz, tanen, kalsiyum oksalat, emulsin (enzim), prulaurasin (glikozid), benzoik asit, siyanidrik asittir (zehirlidir, çekirdekte de bulunur, yapraktan elde edilen su fazla kullanılırsa; baş dönmesi, kusma, karın ağrısı yapar)
* Taş düşürücüdür,
* Spazm çözücüdür (bronş ve sindirim sistemi),
* Sakinleştiricidir (astım, sinirsel öksürük),
* Uyku vericidir,
* Kalp çarpıntısını gidermek ve kan şekerini düşürmek için kullanılır,
* Karayemiş, zengin antioksidan bileşenleri sayesinde birçok hastalığın oluşumu ve gelişmesini önlemesinde faydalı. Bu anlamda karayemiş tüketiminin fayda sağlayacağı hastalıkların başında, alzheimer, diyabet, doku ve cilt hastalıkları, kanser, kalp-damar hastalıkları ve romatizmal hastalıklar geliyor. Karayemişin antioksidan özelliğiyle aynı zamanda yaşın ilerlemesiyle vücutta meydana gelen oksidaf zarar azalıyor, yaşlanma da gecikiyor. (Yrd. Doç.Dr. Kolaylı)